GLOCAL (Think GLObal act loCAL)

Δύο γυναίκες ευρωβουλευτές και μέλη της Επιτροπής Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Marisa Matias από το Μπλόκο της Αριστεράς Πορτογαλίας και η Kartika Liotard, από το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ολλανδίας, διατυπώνουν στην “ΚΑ.” τις θέσεις τους σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Τις συναντήσαμε στην Ημερίδα που διοργάνωσε η Ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς και της Αριστεράς των Πρασίνων των Βορείων Χωρών και μας μιλούν για την κυρίαρχη αντίληψη της βιώσιμης ανάπτυξης και πως αυτή απομάκρυνε την ευθύνη αντιμετώπισης του περιβαλλοντικού προβλήματος από την πολιτική, μετατωπίζοντάς την στον πολίτη. Τέλος, επισημαίνουν την άμεση σύνδεση των περιβαλλοντικών ζητημάτων με τα κοινωνικά.

* Το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς τονίζει ότι η κυρίαρχη αντίληψη της βιώσιμης ανάπτυξης υποδεικνύει τον κάθε έναν από εμάς ως τον μόνο αρμόδιο για τη συντήρηση της βιοποικιλότητας και τη συντήρηση των φυσικών πόρων. Μια σύλληψη του περιβαλλοντικά υπεύθυνου πολίτη που υποβάλλεται στην υπερβολή από τους υποστηρικτές της “πράσινης κεφαλαιοκρατίας”. Επιπλέον, τα πρότυπα της παραγωγής και ιδιαίτερα της απαράδεκτης κατανάλωσης των κεφαλαιοκρατικών κοινωνιών δεν εξετάζονται. Θα μπορούσατε να μας εξηγήσετε λίγο περισσότερο αυτή τη θέση;

Marisa Matias: Συμφωνώ. Ειδικά μετά το 1987, ξαφνικά η περιβαλλοντική προστασία και η οικονομική ανάπτυξη δεν ήταν πια εχθροί, αλλά έγιναν πολύ καλοί φίλοι. Συνεπώς, οι προκλήσεις και οι αντιθέσεις που έθετε η περιβαλλοντική προστασία στην οικονομική ανάπτυξη εξαφανίστηκαν εντελώς. Ακολούθως, τα περιβαλλοντικά εννοιολογικά σχήματα σε συνάρτηση με την οικονομία πολλαπλασιάστηκαν. Πλέον έχουμε “πράσινο” για τα πάντα. Έχουμε “πράσινη παραγωγή”, “πράσινη ανάπτυξη”, “πράσινη οικονομία” κ.λπ. Η ευθύνη για την περιβαλλοντική προστασία μεταφερόταν ολοένα και περισσότερο στον κάθε πολίτη ξεχωριστά. Εάν είσαι πολύ καλός πολίτης, αν κάνεις την ανακύκλωσή σου, τότε το περιβάλλον προστατεύεται. Ενώ στην πραγματικότητα, έχει να κάνει με διεθνείς πολιτικές. Βέβαια, σε αυτό το σημείο θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει ο καθένας να αναλαμβάνει τις ευθύνες του.

Kartika Liotard: Ο καθένας πρέπει να αλλάξει τις συνήθειές του για να κατακτήσει ένα καλύτερο περιβάλλον. Από την άλλη όμως, οι βιομηχανικές χώρες ευθύνονται για την πλειονότητα της παραγόμενης μόλυνσης. Ο ρυπαίνων πρέπει να πληρώνει, ακόμη και να εφεύρει νέες τεχνικές, περιβαλλοντικά φιλικές.

* Δεδομένων των συσχετισμών, πιστεύετε ότι μπορεί να επιτευχθεί μια φιλόδοξη συμφωνία στην Κοπεγχάγη;

Μ.Μ.: Ναι, το πιστεύω. Ακόμη το πιστεύω. Φυσικά, σε καμία περίπτωση η συμφωνία δεν θα είναι η ιδανική. Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να προχωρήσουμε σε συμβιβασμούς. Σε επίπεδο Ε.Ε. έχουν τεθεί κάποιοι αρκετά φιλόδοξοι στόχοι. Αν συνεχίσουμε να παλεύουμε για να τους πραγματοποιήσουμε, η κατεύθυνση θα είναι καλή. Είναι σημαντικό να καταλήξουμε σε μια συμφωνία που να αφορά κάθε μέρος αυτού του κόσμου. Υπάρχουν χώρες και περιοχές που πλήττονται από την κλιματική αλλαγή πολύ περισσότερο από ό,τι οι ανεπτυγμένες χώρες.

Κ.L.: Νομίζω θα είναι πάρα πολύ δύσκολο. Υπάρχει σύγκρουση οικονομικών συμφερόντων μεταξύ των ανεπτυγμένων κυρίως χωρών, που δεν φαίνονται να ενδιαφέρονται τόσο για το δίκαιο και το κοινό συμφέρον, όσο για την επίτευξη των οικονομικών τους στόχων. Για παράδειγμα, η Γαλλία ενδιαφέρεται για την πυρηνική ενέργεια. Για αυτόν τον λόγο, θα έπρεπε να καταλήξουμε σε μια νομικά και όχι μόνο πολιτικά δεσμευτική συμφωνία. Δεν πρέπει να αδικήσουμε τις επόμενες γενεές, ή τους πολίτες των αναπτυσσόμενων χωρών, συνεχίζοντας παράνομες πρακτικές, όπως η αποψίλωση των δασών. Πρέπει να δεσμεύσουμε σε αυτό και την Κίνα και τις ΗΠΑ.

*Μία από τις κύριες αιχμές που θέτει το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς είναι ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα δεν έχουν τις ίδιες επιπτώσεις στον καθένα, με κοινό τρόπο. Ότι οι πιο τρωτοί πληθυσμοί επηρεάζονται περισσότερο και έτσι η παραγωγή και η συντήρηση των περιβαλλοντικών ανισοτήτων, αλλά και αυτών που έχουν να κάνουν με την υγεία είναι κυρίως το αποτέλεσμα μιας κοινωνικής δυναμικής άνισης διανομής των πόρων και άνισων σχέσεων εξουσίας. Μπορείτε να μας το εξηγήσετε αυτό περαιτέρω;

Μ.Μ.: Υπάρχει μια άνιση διανομή των πόρων καθώς και πρόσβαση στις πηγές ενέργειας, όπως για παράδειγμα το νερό. Όσο φτωχότερες και υποβαθμισμένος είναι ένας πληθυσμός, τόσο το χειρότερο. Για παράδειγμα οι γυναίκες, δεν πλήττονται μόνον από την ανισότητα αναφορικά με τους ρόλους των ιδίων και των ανδρών, αλλά επίσης από συγκεκριμένες πτυχές του περιβαλλοντικού ζητήματος. Για παράδειγμα, ο καρκίνος του μαστού έχει αναγνωρισθεί ως μία περιβαλλοντική, περισσότερο, ασθένεια. Γυναίκες και εργάτες που εργάζονται σε μολυσμένες μονάδες, επηρεάζονται πολύ περισσότερο από άλλες ομάδες. Έχουμε μεν παγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα, αλλά δεν μοιραζόμαστε όλοι το ίδιο κόστος.

Κ.L.: Εμείς δημιουργήσαμε το πρόβλημα, οι βιομηχανικές χώρες. Πρέπει να είμαστε ρεαλιστές: Εφόσον εσύ δημιουργείς το πρόβλημα, πρέπει να αναλάβεις και την ευθύνη. Όταν κάνουμε το νερό εμπορικό αγαθό και το τοποθετούμε στην αγορά, δεν μπορεί να υπάρξει ισότιμη διανομή. Αγαθά όπως το νερό πρέπει να θεωρούνται δικαίωμα και να είναι ελεύθερα για όλους, όχι μόνο για αυτούς που μπορούν να πληρώσουν περισσότερα. Η αγορά δεν μπορεί να είναι το κύριο κίνητρο, αλλά η αλληλεγγύη – Και αυτός πρέπει να είναι ο πυρήνας της συμφωνίας.

*Ποια είναι η θέση του Ευρωπαϊκού Πράσινου Κόμματος πάνω σε αυτά τα ζητήματα;

Μ.Μ.: Έχουμε αρκετά διαφοροποιημένες θέσεις. Τείνουμε μεν να συμφωνούμε στη μεγάλη πλειονότητα των ζητημάτων, αλλά η κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς είναι να επισημαίνει τις κοινωνικές πτυχές του περιβαλλοντικού ζητήματος. Η βαθιά πεποίθηση ότι όλα τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι και κοινωνικά. Το Ευρωπαϊκό Πράσινο Κόμμα πολλές φορές προσεγγίζει τα περιβαλλοντικά προβλήματα ως τεχνικά και όχι ως πολιτικά.

Κ.L.: Μερικές φορές η προσέγγισή τους βασίζεται περισσότερο στην ελεύθερη αγορά και εκεί αναζητούν ή εντοπίζουν τη λύση. Από την άλλη, εγώ τουλάχιστον, συμφωνώ μαζί τους στο ότι η “πράσινη ανάπτυξη” θα πρέπει να αποτελεί και αυτή μέρος της λύσης. Ωστόσο και εδώ, διαφωνώ με το ότι η αγορά θα πρέπει να έχει τον κύριο λόγο.

*Ποια η γνώμη σας για τις διαδηλώσεις που προγραμματίζονται εν όψει της Παγκόσμιας Συνδιάσκεψης της Κοπεγχάγης;

Μ.Μ.: Θα είμαι εκεί! Δημοκρατία δεν είναι μόνο να δίνεις φωνή στα θεσμικά πρόσωπα, που ούτως ή άλως την έχουν ήδη, αλλά επίσης στα κοινωνικά κινήματα, τις ΜΚΟ και σε αυτές τις ομάδες που έρχονται από όλον τον κόσμο για να διαδηλώσουν τα αιτήματά τους.

Κ.L.: Είναι καλό οι πολίτες να κάνουν τις φωνές τους να ακούγονται, καθώς είναι πολύ πιο σημαντικό να φαίνονται οι ανάγκες και οι επιθυμίες της κοινής γνώμης. Η πίεσή τους, μπορεί να συμβάλει στο να επιτευχθεί μια καλύτερη συμφωνία στην Κοπεγχάγη.

Οι θέσεις της Ευρωπαϊκής Αριστεράς για την αντιστροφή της κλιματικής αλλαγής

Ερωτηθείσες για τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Αριστεράς σχετικά με την κλιματική αλλαγή, απάντησαν:

Μείωση των εκπομπών του άνθρακα (CO2) στις αναπτυγμένες χώρες κατά 40%, μέχρι το 2020 (συγκριτικά με τα επίπεδα του 1990)

Καταπολέμηση επίπλαστων λύσεων όπως οι Καθαροί Μηχανισμοί Ανάπτυξης

Επαρκής οικονομική και τεχνολογική υποστήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών, την οποία πρέπει να διαχειρισθούν τα Ηνωμένα Έθνη

Δικαίωμα πρόσβασης κάθε πολίτη στην καθαρή ενέργεια

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Αριστερά υπογραμμίζει ότι η περικοπή των δαπανών για στρατιωτικούς εξοπλισμούς θα μπορούσε να αποτελέσει μια σημαντική συμβολή στη χρηματοδότηση, στην κατεύθυνση του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής.